Patron Szkoły

Treść

UZASADNIENIE WYBORU PATRONA
BRANŻOWEJ SZKOŁY I STOPNIA NR 4 – SPECJALNEJ W NOWYM SĄCZU
SZKOŁY SPECJALNEJ PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY
W ZESPOLE SZKÓŁ NR 5 – SPECJALNYCH W NOWYM SĄCZU

 

We wrześniu 2025 roku Rada Pedagogiczna we współpracy z Radą Rodziców i Samorządem Uczniowskim Zespołu Szkół nr 5 – Specjalnych w Nowym Sączu podjęli istotne wyzwanie, jakim jest wybór patrona szkół wchodzących w skład zespołu i nadanie im  imienia. Działania te miały na celu wzmocnienie tożsamości szkół oraz stworzenie trwałych podstaw wychowawczych, opartych na autorytecie i uniwersalnych wartościach prezentowanych przez patrona.

Proces wyboru patrona został przeprowadzony w sposób demokratyczny i etapowy.
W dniach 19 i 20 lutego 2026 r. w tajnym głosowaniu, w którym wzięli udział uczniowie, rodzice, nauczyciele oraz pracownicy Zespołu Szkół spośród trzech zgłoszonych kandydatów największe poparcie społeczności szkolnej uzyskała pani Waleria Pietruszewska, założycielka i organizatorka szkolnictwa specjalnego w Nowym Sączu.

Sylwetka patrona

   WALERIA PIETRUSZEWSKA

Waleria Pietruszewska ur. 20 września 1903 r. w Wiśniowej koło Strzyżowa w okręgu krakowskim, zm. 19 sierpnia 1989 r. w Nowym Sączu. Córka Romana Brąglewicza i Józefy z domu Pruchnickiej.

Wybitna postać nowosądeckiej pedagogiki specjalnej, organizatorka szkolnictwa specjalnego w Nowym Sączu, wieloletnia kierownik i pierwsza dyrektor szkoły zawodowej (dzisiejszy Zespół Szkół nr 5 – Specjalnych). Absolwentka Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej w Warszawie (PIPS), skierowana do pracy w Nowym Sączu przez Kuratorium Okręgu Szkolnego w Krakowie dekretem z 1934 r. Wspólnie z ks. Piotrem Maciaszkiem prowadziła kwalifikację uczniów do oddziałów specjalnych, wprowadzając nowatorskie, jak na tamte czasy, metody nauczania oparte na ośrodkach zainteresowań.

W czasie II wojny światowej, pomimo okupacji hitlerowskiej, bardzo trudnych warunków lokalowych i ciągłych ograniczeń, Waleria Pietruszewska nie zaprzestała działalności edukacyjnej. Organizowała nauczanie w różnych miejscach, często z przerwami, otaczając jednocześnie uczniów i ich rodziny troską o codzienny byt – zabezpieczeniem o żywność, odzież, obuwie, a zimą o opał. W 1942 roku została przymusowo przeniesiona do szkoły w Mszanie Górnej, jednak nie zerwała więzi ze środowiskiem szkolnictwa specjalnego.

Po zakończeniu wojny, dzięki jej staraniom, w 1946 roku utworzono odrębną szkołę specjalną, której została kierowniczką. Systematycznie zabiegała o poprawę jej warunków lokalowych i materialnych. W 1950 roku szkoła otrzymała zabytkowy budynek przy ul. Pijarskiej 21, a rok później uzyskała status samodzielnej jednostki budżetowej. Proces ten wymagał ogromnego wysiłku organizacyjnego, aktywności nauczycieli, uczniów i rodziców. Swoją postawą zjednywała sobie ludzi i zachęcała do zaangażowania w sprawy szkolne. Szczególną uwagę poświęcała przygotowaniu wychowanków do samodzielnego, dorosłego życia. Wprowadziła szeroki program przysposobienia zawodowego, obejmujący m.in. szycie, robótki ręczne, prace stolarskie, ogrodnicze i gospodarstwo domowe. Uczniowie wykonywali liczne prace użytkowe i artystyczne, które prezentowano na corocznych wystawach, cieszących się dużym zainteresowaniem lokalnej społeczności i mediów. Pod jej kierownictwem szkoła stała się placówką wzorcową, w której odbywały się praktyki przyszłych nauczycieli, konferencje i lekcje pokazowe dla pedagogów z całej południowej Polski i Warszawy. Zabiegała o dalszą edukację i miejsca pracy dla absolwentów. Z roku na rok rosła liczba uczniów, co skłoniło Walerię Pietruszewską do starań o utworzenie nowego ośrodka z internatem oraz szkoły zawodowej. We wrześniu 1966 r. Kuratorium Okręgu Szkolnego w Krakowie utworzyło Przyzakładową Zasadniczą Szkołę Zawodową przy Spółdzielni Inwalidów im. Juliana Marchlewskiego dla absolwentów kl. VII z siedzibą przy ul. Pijarskiej, a w 1967 r. szkoła podstawowa przeniosła się do nowego zakładu dla niepełnosprawnych, tworząc Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy.

Waleria Pietruszewska została mianowana kierownikiem szkoły zawodowej, a w 1968 r. jej pierwszym dyrektorem. Zabiegała o remonty pomieszczeń, doposażenie warsztatów szkolnych, organizację codziennego życia szkolnego, wycieczek i wsparcie materialne dla uczniów. Narastające problemy zdrowotne zmusiły ją jednak do przejścia na rentę.

Mimo pogarszającego się stanu zdrowia, do końca pozostawała niezwykle oddana swojej pracy. Szkoła była dla niej drugim domem. We wspomnieniach zapisała się jako osoba ciepła, serdeczna, pełna empatii i poświęcenia, która całe swoje życie oddała najsłabszym i najbardziej potrzebującym. Jej działalność miała fundamentalne znaczenie dla powstania i rozwoju szkolnictwa specjalnego w Nowym Sączu i pozostaje trwałym elementem lokalnego dziedzictwa edukacyjnego.

Waleria Pietruszewska za swoją działalność na rzecz oświaty wielokrotnie była uhonorowana licznymi odznaczeniami:
- Medal 10-lecia Polski Ludowej – 1955 r.,
- uchwałą Rady Państwa Złotym Krzyżem Zasługi – 1956 r.,
- Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski – 1966 r.,
- tytuł honorowy „Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej” – 1974 r.,
- Złota Tarcza Herbowa Miasta Nowego Sącza – 1976 r.,
- Złota Odznaka „Za zasługi dla województwa nowosądeckiego” – 1981 r.

Rada Pedagogiczna Branżowej Szkoły I Stopnia nr 4 – Specjalnej w Nowym Sączu w Zespole Szkół nr 5 – Specjalnych w Nowym Sączu i Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy oraz Rada Rodziców i Samorząd Uczniowski, kierując się potrzebą kształtowania u uczniów trwałych postaw moralnych, społecznych i obywatelskich, uznaje za zasadne nadanie szkołom imienia Walerii Pietruszewskiej – wybitnej przedstawicielki polskiej pedagogiki specjalnej oraz jednej z najważniejszych organizatorek szkolnictwa specjalnego w Nowym Sączu. Wierzymy, że nadanie szkołom imienia Walerii Pietruszewskiej będzie godnym uhonorowaniem jej dorobku oraz ważnym elementem budowania tożsamości i tradycji zespołu szkół. Postawa patronki oparta na szacunku, odpowiedzialności i trosce o drugiego człowieka, stanowi wzór dla kolejnych pokoleń uczniów i nauczycieli.